एजेन्सी । इरान र ओमानबीच सामरिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलमार्ग (स्ट्रेट अफ होर्मुज) हुँदै हुने अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री पारवहनका लागि नयाँ सुरक्षित मार्ग निर्धारण गर्ने विषयमा वार्ता अन्तिम चरणमा पुगेको छ। तेहरानका अनुसार प्रस्तावित जलमार्गको भौगोलिक अवस्थिति (कोअर्डिनेट्स) मा दुवै देशबीच सहमति भइसकेको छ।
इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेइले बुधबार पत्रकार सम्मेलनमा पछिल्लो दुई महिनादेखि व्यावसायिक जहाजहरूको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्न ओमानसँग निरन्तर वार्ता भइरहेको जानकारी दिए। उनका अनुसार प्रस्तावित मार्गको भौगोलिक अवस्थिति टुंगो लागिसकेको छ र तेस्रो पक्षबाट कुनै अवरोध नभए संयुक्त वक्तव्यको अन्तिम मस्यौदा पनि छिट्टै तयार हुनेछ।
इरानका अन्तर्राष्ट्रिय तथा कानुनी मामिलाका उपविदेशमन्त्री काजेम गरीबावादीले सरकारी समाचार संस्था इआईआरएनए (IRNA) सँग कुरा गर्दै प्रवेश र निकास बिन्दुसहित अधिकांश प्राविधिक विषयमा दुई देशबीच समझदारी भइसकेको बताए। उनका अनुसार नयाँ व्यवस्थाअनुसार व्यापारिक जहाजहरूको अधिकांश मार्ग इरानको प्रादेशिक जलसीमा र केही भाग ओमानको जलसीमाबाट गुज्रनेछ। हाल प्रयोगमा रहेका अस्थायी मार्गहरू बन्द गरी नयाँ मार्ग दुईदेखि चार महिनासम्म वा आवश्यकताअनुसार थप अवधिसम्म प्रयोग गरिने योजना रहेको उनले बताए।
फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको युद्धका क्रममा इरानले जुन १७ को समझदारी खारेज गर्दै होर्मुज जलमार्गमा लगभग पूर्ण नाकाबन्दी लगाएको थियो। यसका कारण विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (LNG) को आपूर्ति प्रभावित हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ऊर्जा मूल्यसमेत बढेको थियो।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसहित अमेरिकी अधिकारीहरूले इरान जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्न इच्छुक रहेको दाबी गर्दै आएका छन्। तर, अमेरिकाले इरानको प्रत्यक्ष नियन्त्रण रहने कुनै पनि व्यवस्थालाई स्वीकार नगर्ने स्पष्ट पार्दै आएको छ।
यसैबीच, तेहरानस्थित सेन्टर फर स्ट्रेटेजिक स्टडीज का अनुसन्धानकर्ता अली अकबर दारेइनीले युद्धपछि इरानले होर्मुज जलमार्गमाथिको आफ्नो नियन्त्रणलाई अझ संस्थागत र स्थायी बनाउन खोजेको टिप्पणी गरेका छन्।
यता, प्रवक्ता बाघेइले जलमार्ग बन्द हुनुको मुख्य कारण अमेरिका र इजरायलको सैन्य कारबाही रहेको दाबी गर्दै इरान–ओमानबीचको समझदारीले मात्र जलमार्ग पूर्ण रूपमा सुरक्षित भइसकेको अर्थ नलाग्ने बताए।
उता, मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैन्य अभियान हेर्ने सेन्टकम (CENTCOM) ले इरानी नाकाबन्दीका कारण हालसम्म ४८ वटा व्यावसायिक जहाजलाई वैकल्पिक मार्गतर्फ मोडिएको तथा दुई वटा जहाजलाई नियन्त्रणमा लिइएको जनाएको छ।
2026 swatantrapath.com सर्वाधिकार सुरक्षित